ويژگيهاى صنعت در استان گيلان هدف اين نوشته فراهم آوردن شناختى كلى از ويژگيهاى صنعت استان گيلان است . براى دستيابى به چنين هدفى ، نخست به بررسى تعاريف صنعت پرداختيم . پس از آشنائى با تعاريف صنعت و طبقه‌بندى متعارف آن ، حدّومرز تعريف و طبقه‌بندى موردنظر بررسى حاضر را مشخص كرديم . بر پايهء تعريف و طبقه‌بندى مشخص شده ، قلمرو بررسى را تعيين نموديم . پس از گذر از اين مقدمات ، نخست به مطالعهء صنعت خانگى استان اقدام كرديم . صنعت مذكور را از نظر تعداد خانوارهاى شاغل و تركيب توليدات آنها مورد بررسى قرار داديم . پس از صنعت خانگى به صنعت كارگاهى روى كرديم . ابتدا صنعت كارگاهى را به صورت يك كل واحد ، بدون توجه به ابعاد تعداد كاركنان آن ، مورد توجه قرار داديم . ويژگيهاى صنعت كارگاهى استان را در زمينه‌هاى شمار شاغلان ، تعداد كارگاههاى كوچك و بزرگ ، تركيب توليدات ، شمار شاغلان كارگاههاى بخش دولتى و خصوصى بازشناسانديم . در پى بازشناسى سهم نسبى شاغلان بخش دولتى و خصوصى ، به بررسى تركيب وضع شغلى شاغلان بخش خصوصى پرداختيم . مطالعهء چگونگى توزيع كاركنان كارگاههاى صنعتى استان آشكار ساخت كه پراكنش كاركنان كارگاههاى صنعتى استان توزيع نرمالى ندارد ؛ از اينرو ، طبقه‌بندى كارگاههاى استان از نظر تعداد كاركنان ضرورت يافت . كارگاههاى صنعتى استان را در دو گروه كارگاههاى كوچك و بزرگ تقسيم كرديم . كارگاههاى كوچك ، پرشمار و از نظر تعداد بيش از 95 درصد كارگاههاى استان را تشكيل مىدهند ، اما سهم نسبى آنها در توليدات و اشتغال بسيار كمتر از وزن عددى آنهاست . بدين‌جهت ، كارگاههاى كوچك را به صورت كلى و كارگاههاى بزرگ را به صورت تفصيلى مورد مطالعه قرار داديم . 12 ويژگى براى كارگاههاى بزرگ صنعتى مورد شناسائى قرار گرفت كه عبارتند از : 1 - پراكنش مكان استقرار 2 - فعاليتهاى توليدى 3 - تمركز توليدات 4 - پراكنش نيروى انسانى 5 - متوسط شاغلان هر كارگاه 6 - سهم زنان در اشتغال 7 - ارزش افزوده 8 - بهره‌ورى كار 9 - متوسط مزد و حقوق سرانه 10 - سود سرانه 11 - كاربرى توليد 12 - بهره‌دهى توليد دربارهء هريك از ويژگيهاى فوق مطالعهء مقايسه‌اى بين صنايع استان صورت گرفت . همچنين صنايع استان با صنايع كل كشور مقايسه گرديد و بالاخره ، بررسى حاضر با چكيده‌اى از يافته‌ها به نقطهء پايانى خود رسيد . تعاريف و طبقه‌بنديهاى صنعت صنعت ، تعاريف و طبقه‌بنديهاى گوناگونى دارد . براى روشن‌تر كردن قلمرو بررسى و نيز هم‌آرائى با خوانندگان ، ناگزيريم ، نگاهى هرچند گذرا ، بر اين تعاريف و طبقه‌بنديها داشته باشيم . امروزه در زبان عاميانه و همچنين متون تخصصى اقتصادى به گروه وسيع و متفاوتى از فعاليتهاى اقتصادى « صنعت » اطلاق مىشود . مثل صنعت اتومبيل‌سازى ، صنعت بيمه ، صنعت توريسم . اين گستردگى و نامشخص بودن محدودهء تعريف صنعت در عمل ابهامات زيادى پديد مىآورد . قدم نخستين هر كار علمى ابهام‌زدايى از تعاريف مورد استفاده و مشخص كردن دقيق حدها و مرزهاى آن است . از آنجائى كه بسيارى از واژه‌هاى فارسى علم اقتصاد برگردان واژه‌هاى اقتصادى سرزمين غرب است ، بناچار ، براى تعيين حد و مرز دقيق تعاريف واژه‌هاى فارسى اقتصاد رجوع به اصل ضرورى است . واژهء صنعت در متون تخصصى فارسى برگردان واژهء انگليسى Industry است . در متون اقتصادى انگليسى واژهء Industry يا برگردان فارسى آن « صنعت » 3 محدودهء تعريفى متفاوت را دربر مىگيرد : تعريف نخست صنعت ، بسيار گسترده است . در اين معنى ، كليهء فعاليتهائى كه سبب ايجاد اشتغال در كشور گردد ، « صنعت » ناميده مىشود . صنعت به معنى گستردهء آن شامل كليهء فعاليتهاى كشاورزى ، معادن ، توليدات كارخانه‌اى و خدمات مىشود . به عنوان نمونه در متون آمارهاى اقتصادى در زير عنوان Major Industry Groups كليهء شاخه‌هاى فعاليتهاى كشاورزى ، معادن ، توليدات كارخانه‌اى و بالاخره خدمات قرار مىگيرند . در اين معنى ، شايد نزديك‌ترين معادل فارسى Industry واژهء « فعاليت اقتصادى » باشد ، عبارت فوق را معمولا « گروه‌هاى عمده فعاليت » ترجمه مىكنند . تعريف دوم صنعت ، گستردگى كمترى دارد و دامنهء پوشش آن فعاليتهاى « خدماتى » را دربر نمىگيرد . بر اساس اين تعريف ، كليهء فعاليتهاى اقتصادى غيرخدماتى را صنعت مىنامند كه به 2 گروه صنايع اوليه Primary Industry يا Extractive Industry و صنايع ثانويه Secondary Industry تقسيم مىشود : صنايع اوليه متكى بر برداشت از مواد و توليدات طبيعى است و دربرگيرندهء كشاورزى ، دامپرورى ، جنگلدارى ، ماهيگيرى ، حفارى و استخراج معادن است . صنايع ثانويه « تغيير » يا « فرآورى » مواد خام و محصولات ساخته شده است . صنايع ثانويه را به دو بخش مجزاى صنعت كارگاهى ( كارخانه‌اى ) Manufacturing Industry و فعاليتهاى ساختمانى Constructive Industry تقسيم مىكنند . فعاليتهاى ساختمانى دربردارندهء ساخت راهها ، واحدهاى مسكونى و